Tái thiết kế quản trị nhà trường từ chủ trương sắp xếp trường học
GD&TĐ - Sắp xếp trường học không đơn thuần là giảm số lượng đầu mối mà là quá trình tái cấu trúc hệ thống và tái thiết kế quản trị nhà trường.
 |
Cô - trò Trường tiểu học và THCS Tân Khai (Vĩnh Hưng, Hà Nội) - ngôi trường được sáp nhập từ Trường tiểu học Vĩnh Tuy và Trường THCS Vĩnh Tuy cũ.
Những thay đổi trong quản trị nhà trường
Trong chương trình EduTalk - Bàn luận giáo dục với chủ đề “Sắp xếp trường học - Thay đổi để tốt hơn” (tối 13/9), PGS.TS Phạm Văn Thuần - Phó Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục đã chia sẻ góc nhìn hệ thống về những thay đổi trong quản trị nhà trường, tổ chức đội ngũ và bảo đảm chất lượng giáo dục sau sắp xếp.
PGS.TS Phạm Văn Thuần nhấn mạnh, việc sắp xếp các cơ sở giáo dục không chỉ là câu chuyện về tổ chức bộ máy. Sâu xa hơn, đây là câu chuyện về quản trị nhà trường, đội ngũ và cuối cùng là chất lượng giáo dục cũng như quyền lợi của người học.
Vì vậy, không nên nhìn nhận quá trình này đơn thuần như một phép cộng hay phép trừ về số lượng trường học, cũng không nên chỉ đánh giá thành công bằng số đầu mối được giảm xuống.
PGS.TS Phạm Văn Thuần - Phó Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục chia sẻ tại Chương trình EduTalk - Bàn luận giáo dục trên VTV2. Ảnh được cắt từ video của Chương trình.
Ở góc độ quản lý giáo dục, PGS.TS Phạm Văn Thuần nhìn nhận, sắp xếp trường học là quá trình tái cấu trúc hệ thống và tái thiết kế quản trị nhà trường. Sau sắp xếp, nguồn lực con người, cơ sở vật chất, tài chính và năng lực quản trị cần được tổ chức lại theo hướng hiệu quả hơn. Một nhà trường có thể có quy mô lớn, đội ngũ đông, nhiều phân hiệu hoặc điểm trường hơn, vì thế phạm vi và mức độ phức tạp của công tác quản lý cũng tăng lên.
Nếu quy mô quản lý tăng nhưng phương thức quản trị không thay đổi, áp lực rất dễ tập trung vào hiệu trưởng và ban giám hiệu, PGS.TS Phạm Văn Thuần nhìn nhận. Tinh gọn không thể hiểu một cách cơ học là ít người hơn nhưng mỗi người phải gánh nhiều việc hơn.
Nhà trường sau sắp xếp cần phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của từng vị trí; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; chuyển từ quản lý tập trung vào một vài cá nhân sang quản trị dựa trên hệ thống, quy trình và dữ liệu.
Cùng với đó, công nghệ và chuyển đổi số cần được sử dụng để quản lý thống nhất học sinh, đội ngũ, chuyên môn, cơ sở vật chất, thông tin và báo cáo giữa các phân hiệu, điểm trường. Hệ thống bảo đảm chất lượng cũng phải được thiết lập thống nhất để học sinh, dù học ở cơ sở nào, đều được hưởng những chuẩn mực giáo dục tương đương.
Cần bồi dưỡng năng lực quản trị nhà trường
PGS.TS Phạm Văn Thuần trao đổi về yêu cầu đổi mới quản trị nhà trường gắn với quá trình sắp xếp các cơ sở giáo dục.
Trong những thay đổi sau sắp xếp, PGS.TS Phạm Văn Thuần cho rằng, yếu tố khó nhất không chỉ nằm ở việc đưa các bộ máy về cùng một tên trường, mà là kết nối những con người có kinh nghiệm, thói quen làm việc và văn hóa tổ chức khác nhau trong một tổ chức mới.
Do đó, nhà trường cần tạo dựng sự đồng thuận, niềm tin và bản sắc chung; đồng thời quan tâm đến tâm lý, năng lực thích ứng và động lực làm việc của từng cán bộ, giáo viên, nhân viên.
“Sắp xếp tổ chức phải đi cùng với ổn định tâm lý; bố trí vị trí phải đi cùng với phát triển năng lực; và thay đổi bộ máy phải đi cùng với tạo động lực cho đội ngũ” - PGS.TS Phạm Văn Thuần nhấn mạnh.
Đối với những cán bộ quản lý trở lại trực tiếp giảng dạy, PGS.TS Phạm Văn Thuần cho rằng, đây không phải là nguồn nhân lực dư thừa. Họ là những nhà giáo đã tích lũy nhiều kinh nghiệm về chuyên môn, quản lý, tổ chức hoạt động giáo dục và xử lý các tình huống thực tiễn.
Điều quan trọng là có quá trình chuyển tiếp nghề nghiệp phù hợp: đánh giá năng lực và nguyện vọng; bố trí đúng chuyên môn, sở trường; bồi dưỡng, cập nhật năng lực giảng dạy; hỗ trợ tâm lý nghề nghiệp và phát huy kinh nghiệm quản lý trong phát triển chuyên môn, góp phần đổi mới và cải tiến chất lượng giáo dục nhà trường.
PGS.TS Phạm Văn Thuần đề nghị, các nhà trường giữ vững mục tiêu cao nhất là chất lượng giáo dục và sự phát triển của người học; đổi mới phương thức quản trị phù hợp với quy mô, điều kiện mới; đồng thời phát huy vai trò kết nối, tạo niềm tin, động lực và văn hóa chung của người hiệu trưởng.
GS.TS Phạm Văn Thuần đề xuất, cần xây dựng và triển khai chương trình bồi dưỡng năng lực quản trị nhà trường dành cho đội ngũ cán bộ quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý, điều hành các cơ sở giáo dục sau quá trình sắp xếp, sáp nhập.
“Để cơ hội ấy trở thành kết quả thực chất, quá trình triển khai cần được thực hiện khoa học, thận trọng, lấy con người làm trung tâm và lấy quyền lợi của người học làm thước đo” - PGS.TS Phạm Văn Thuần gợi mở.
Những chia sẻ của PGS.TS Phạm Văn Thuần cho thấy, sắp xếp trường học không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức, mà còn mở ra cơ hội đổi mới quản trị, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao chất lượng hoạt động của mỗi nhà trường.
